- Trịnh Hòa chỉ huy hạm đội mà sử liệu triều Minh mô tả là lớn nhất thế giới, trước các chuyến vượt Đại Tây Dương của Columbus một thế kỷ.
- Bảy chuyến hải hành của ông (1405–1433) đã đến Đông Nam Á, Ả Rập và Đông Phi, thăm hơn 30 chính thể.
- Các sứ mệnh chủ yếu mang tính ngoại giao, không phải thuộc địa — một điểm khác biệt then chốt so với hoạt động thám hiểm châu Âu đương thời.
- Các chuyến hải hành của ông thường được xem là một trong những thành tựu quan trọng nhất của lịch sử hàng hải Trung Quốc, dù quy mô đầy đủ của hạm đội vẫn còn gây tranh luận giữa các học giả hiện đại.
- Bảy chuyến hải hành của Trịnh Hòa được ghi chép trong Mingshi (bộ chính sử triều Minh) và Yingya Shenglan (năm 1433), tác phẩm của một thông dịch viên Hồi giáo đã tháp tùng nhiều cuộc viễn chinh.
- Chuyến hải hành đầu tiên (1405–1407) được ghi nhận có hơn 300 tàu và khoảng 27.800 người, theo Mingshi; hầu hết sử gia chấp nhận những con số này là tương đối chính xác về quy mô hạm đội.
- Sử liệu triều Minh mô tả những bảo thuyền lớn nhất dài khoảng 44 trượng (theo một cách quy đổi là xấp xỉ 137 mét); các sử gia hàng hải hiện đại nhìn chung cho rằng con số này còn gây tranh luận — kích thước thực tế vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ trong các công trình nghiên cứu.
- Trịnh Hòa sinh khoảng năm 1371 tại tỉnh Vân Nam, trong một gia đình người Hồi tộc theo đạo Hồi; cả cha và ông nội ông đều từng hành hương đến Mecca, một nền tảng có khả năng đã tạo thuận lợi cho các quan hệ ngoại giao với những chính thể Hồi giáo dọc theo các tuyến hải hành.
- UNESCO đã ghi danh tín ngưỡng và phong tục Mazu — vị nữ thần biển được các cộng đồng hàng hải Trung Quốc, trong đó có những người từng đi trên hạm đội của Trịnh Hòa, tôn kính — vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể năm 2009.
Vào đầu thế kỷ XV, một hoạn quan người Hồi giáo Trung Quốc đến từ tỉnh Vân Nam đã chỉ huy hạm đội mà sử liệu triều Minh mô tả là lớn nhất thế giới từng chứng kiến. Ông tên là Trịnh Hòa, và bảy chuyến hải hành của ông qua châu Á, Ả Rập và Đông Phi vẫn là một trong những sự kiện được ghi chép phong phú nhất trong lịch sử hàng hải tiền hiện đại.
👤 Trịnh Hòa là ai?
Trịnh Hòa sinh khoảng năm 1371 tại tỉnh Vân Nam trong một gia đình Hồi giáo thuộc dân tộc Hồi. Cha và ông nội ông đều từng hành hương đến Mecca. Khi còn nhỏ, ông bị bắt trong một chiến dịch quân sự của nhà Minh và bị đưa vào hoàng cung làm hoạn quan hầu cận. Ông thăng tiến nhờ trí thông minh và lòng trung thành, cuối cùng trở thành cận thần được Hoàng đế Vĩnh Lạc tin cậy.
⛵ Các chuyến hải hành bảo vật
Từ năm 1405 đến 1433, Trịnh Hòa dẫn đầu bảy cuộc viễn chinh lớn, được ghi chép trong sử liệu nhà Minh với tên gọi các chuyến hải hành bảo vật. Chuyến đi đầu tiên được ghi nhận có hơn 300 tàu và gần 28.000 người. Các nguồn sử liệu nhà Minh mô tả những thuyền bảo vật kỳ hạm dài khoảng 400–500 feet, dù các nhà sử học hàng hải hiện đại — trong đó có các nhà nghiên cứu tại Bảo tàng Xưởng đóng thuyền bảo vật Nam Kinh — nhìn chung cho rằng những kích thước này либо bị phóng đại, hoặc dựa trên các quy ước đo lường không tương ứng trực tiếp với chiều dài tổng thể của tàu. Quy mô thực tế của những con tàu lớn nhất vẫn là một vấn đề còn bỏ ngỏ trong giới nghiên cứu.
Các chuyến hải hành đi qua Đông Nam Á, Sri Lanka, Ấn Độ, Vịnh Ba Tư, Biển Đỏ và bờ biển Đông Phi. Hạm đội của Trịnh Hòa mang theo lụa, đồ sứ và vàng của Trung Hoa — rồi trở về cùng các loài động vật kỳ lạ, gia vị, đá quý và sứ thần từ hàng chục vương quốc.
🤝 Ngoại giao, không phải chinh phục
Điểm khác biệt giữa các chuyến hải hành của Trịnh Hòa và hoạt động thám hiểm đương thời của châu Âu nằm ở mục đích được ghi chép lại. Trong khi các cuộc viễn chinh châu Âu thời kỳ đó thường được thúc đẩy bởi việc chinh phục và khai thác tài nguyên, các sứ mệnh của Trịnh Hòa chủ yếu mang tính ngoại giao — phô trương uy thế của triều Minh, thiết lập quan hệ triều cống và mở rộng mạng lưới thương mại. Tư liệu lịch sử không ghi nhận những tuyên bố chủ quyền lãnh thổ hay việc thành lập thuộc địa.
🏙️ Kết thúc các chuyến hải hành
Sau khi Trịnh Hòa qua đời vào khoảng năm 1433, các chuyến hải hành chấm dứt. Sự phản đối của các quan lại Nho giáo, chi phí của những cuộc viễn chinh và sự thay đổi trong các ưu tiên của triều đình đã khiến triều Minh từ bỏ hoạt động thám hiểm đại dương. Một số ghi chép lịch sử mô tả việc cố ý tiêu hủy hồ sơ các chuyến hải hành, dù mức độ của việc này vẫn còn gây tranh luận. Sự mở rộng hàng hải của Trung Quốc thu hẹp đúng vào lúc hoạt động thám hiểm đại dương của châu Âu bắt đầu phát triển.
✨ Vì sao Trịnh Hòa vẫn quan trọng
Các chuyến hải hành của Trịnh Hòa thường được viện dẫn như bằng chứng cho thấy hoạt động thám hiểm hàng hải quy mô lớn và kéo dài không phải là độc quyền của truyền thống đi biển châu Âu. Một thế kỷ trước chuyến vượt Đại Tây Dương của Columbus, một đô đốc Trung Hoa đã điều hướng trên Ấn Độ Dương cùng một hạm đội có quy mô — bất kể kích thước chính xác là bao nhiêu — lớn hơn đáng kể so với bất kỳ lực lượng nào mà các cường quốc châu Âu khi đó có thể triển khai. Đối với những người quan tâm đến lịch sử hàng hải phương Đông, các chuyến hải hành tìm báu vật vẫn là một chương lịch sử được ghi chép khá đầy đủ và có ý nghĩa quan trọng.
🌊 Những con thuyền của Trịnh Hòa và truyền thống xưởng đóng thuyền
Các loại thuyền mành viễn dương được ghi chép trong tư liệu thời nhà Minh — bao gồm những loại gắn liền với hạm đội của Trịnh Hòa — đã định hình kiểu dáng thân thuyền và quy ước bố trí buồm được sử dụng trong truyền thống xưởng đóng thuyền Chu Sơn. Các mô hình của Ocean Relic Studio được chế tác bởi những nghệ nhân có kiến thức về các loại thuyền này, được truyền lại từ chính cộng đồng đóng thuyền ven biển từng sản xuất những chiếc thuyền mành phục vụ thực tế thuộc dòng này.
0 bình luận